Πανδημία Γρίπης

Τα ΜΜΕ το τελευταίο τρίμηνο έχουν διαμορφώσει ένα κλίμα πανικού για την πανδημία γρίπης και τη χρησιμοποίηση των εμβολίων. Πρέπει λοιπόν να αναφέρουμε ότι η πανδημία γρίπης μεταδίδεται μεν εύκολα, αλλά είναι πολύ πιο ήπια από την κοινή εποχιακή γρίπη.

Δυστυχώς ο πανικός προήλθε από το γεγονός ότι οι επιδημιολόγοι χρησιμοποιούν τα επιδημιολογικά δεδομένα των ΗΠΑ και της Αγγλίας. Δεν υπάρχουν δεδομένα για τον ελληνικό πληθυσμό. Τα μόνα δεδομένα που υπάρχουν είναι μια πανελλήνια μελέτη της εποχιακής γρίπης κατά τα έτη 2002-2005. Τα ευρήματα μας για τα παιδιά είναι τελείως διαφορετικά από τα αντίστοιχα ευρήματα των ΗΠΑ. Έτσι στην Ελλάδα η θνητότητα από κοινή γρίπη είναι 0%, και οι εισαγωγές στο νοσοκομείο και τις εντατικές μονάδες ανέρχονται στο 1/5 των αντίστοιχων εισαγωγών στις ΗΠΑ. Οι επιπλοκές δε ήταν ήπιες. Άρα η θνητότητα που περιμένουμε για τα παιδιά από τη νέα γρίπη θα πρέπει να είναι 0% καθ ΄όσον η νέα γρίπη είναι πιο ήπια. Παρόμοια ευρήματα με τα ελληνικά έχουν και οι Ιταλοί, κάτι που πιθανόν οφείλεται στις παρόμοιες κλιματολογικές συνθήκες. Από αυτά προκύπτει ότι και στους ενήλικες η επιδημιολογία θα είναι διαφορετική από την επιδημιολογία της γρίπης στις ΗΠΑ.

Ποια είναι η αλήθεια για το νέο εμβόλιο; Ισχύουν τίτλοι όπως «άνθρωποι-πειραματόζωα», «Επικίνδυνο το νέο εμβόλιο»; Αυτά στηρίζονται σε ένα εμβόλιο του 1976 που παρασκευάσθηκε και προκαλούσε επιπλοκές από το ΚΝΣ. Η βιοτεχνολογία όμως από τότε μέχρι σήμερα έχει αλλάξει. Μην ξεχνάμε ότι την δεκαετία του 1970 & 1980 για τον κοκύτη χρησιμοποιείτο το ολοκυτταρικό εμβόλιο. Έτσι χορηγούσαμε 3.000 πρωτεΐνες με σοβαρές παρενέργειες. Σήμερα το ακυτταρικό εμβόλιο του κοκύτη περιέχει μόνο 3 ουσίες αντί για 3.000, άρα η βιοτεχνολογία έχει κάνει άλματα. Από την άλλη πλευρά 3 φαρμακευτικές εταιρείες έχουν ένα προεγκεκριμμένο πανδημικό εμβόλιο (Η5Ν1) και συνεπώς έχουν την συνταγή για να το φτιάξουν γρήγορα και απομένει μόνο να γίνουν κλινικές μελέτες για την ασφάλεια του εμβολίου. Το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Ασφάλειας έχει παραγγείλει 8.000.000 εκ των οποίων τα 4.000.000 θα παραληφθούν τον Οκτώβριο και τα υπόλοιπα τόν Ιανουάριο.

Δεν είναι όμως ακόμη γνωστό πότε θα υπάρξουν μελέτες για την ασφάλεια του εμβολίου. Οι Αυστραλοί άρχισαν κλινικές μελέτες. Αν όμως αρχίσουν σύντομα να το χορηγούν ως εμβόλιο ρουτίνας, σε βραχύ χρονικό διάστημα 1-2 μηνών θα εμβολιαστούν πολλές χιλιάδες, ίσως και εκατομμύρια Αυστραλών, οπότε θα γνωρίζουμε περισσότερα για την ασφάλεια του εμβολίου.

Προσωπική μου γνώμη είναι ότι η εφαρμογή του στην Ελλάδα θα μπορούσε να αρχίσει Ιανουάριο – Φεβρουάριο, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα έχουν νοσήσει πολλά άτομα μέχρι τότε. Η δοσολογία και οι ενδείξεις εμφανίζονται στον Πίνακα 1.

Ανδρέας Κωνσταντόπουλος
Πρόεδρος της Ελληνικής Παιδιατρικής Εταιρείας
Πρόεδρος της Πανευρωπαϊκής Παιδιατρικής Εταιρείας



Πίνακας 1

Νέα Γρίπη

  1. Το δοσολογικό σχήμα του εμβολιασμού θα περιλαμβάνει 2 δόσεις από σκεύασμα της ίδιας φαρμακευτικής εταιρίας, με μεσοδιάστημα τεσσάρων (4) εβδομάδων.

  2. Οι πληθυσμιακές ομάδες που πρέπει να εμβολιαστούν με το πανδημικό εμβόλιο είναι οι ακόλουθες:

    • Επαγγελματίες υγείας (ιατρονοσηλευτικό προσωπικό και λοιποί εργαζόμενοι)

    • Έγκυες γυναίκες 2ου και 3ου τριμήνου κυήσεως

    • Υγιή παιδιά και έφηβοι 5-18 ετών

    • Εργαζόμενοι σε υπηρεσίες αναγκαίες για την εύρυθμη λειτουργία και την ασφάλεια του κράτους και της κοινωνίας (αστυνομία, στρατός, πυροσβέστες, εργαζόμενοι σε υπηρεσίες κοινής ωφέλειας κλπ.)

    • Επαγγελματίες που ασχολούνται με πουλερικά (λόγω της πιθανότητας μετάλλαξης του ιού και συνδυασμού των δύο διαφορετικών ιών)

    • Απασχολούμενοι σε χοιροτροφεία

    • Άτομα που παρουσιάζουν έναν ή περισσότερους από τους παρακάτω επιβαρυντικούς παράγοντες ή χρόνια νοσήματα:

      • Άσθμα ή άλλες χρόνιες πνευμονοπάθειες

      • Καρδιακή νόσο με σοβαρές καρδιοαιμοδυναμικές διαταραχές

      • Ανοσοκαταστολή (κληρονομική ή επίκτητη εξαιτίας νοσήματος ή θεραπείας)

      • Δρεπανοκυτταρική νόσος (και άλλες αιμοσφαιρινοπάθειες)

      • Παιδιά που παίρνουν ασπιρίνη μακροχρόνια (π.χ. νόσος Kawasaki) για να ελαττωθεί ο κίνδυνος εμφάνισης σ. Reye

      • Σακχαρώδη διαβήτη ή άλλο χρόνιο μεταβολικό νόσημα

      • Χρόνια νεφροπάθεια

      • Μεταμοσχευθέντες

    • Κλειστοί πληθυσμοί (προσωπικό και εσωτερικοί σπουδαστές γυμνασίων-λυκείων, στρατιωτικών και αστυνομικών σχολών, ειδικών σχολείων ή σχολών, τρόφιμοι και προσωπικό ιδρυμάτων, οίκων ευγηρίας κ.ά.)

    • Άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω

  3. Η ηλικιακή ομάδα 18-49 ετών, δεν περιλαμβάνεται επί του παρόντος στις πληθυσμιακές ομάδες προς εμβολιασμό, αφενός γιατί τον Σεπτέμβρη που αναμένεται έξαρση της νόσου θα ανοίξουν τα σχολεία της χώρας, τα οποία αποτελούν κλειστούς και με συγχρωτισμό χώρους, και προτιμάται να εμβολιαστούν παιδιά και έφηβοι 5-18 ετών, ομάδα επικινδυνότερη για τη διασπορά της νόσου στην οικογένεια, και αφετέρου γιατί αναμένεται να είναι ανεπαρκής ο αριθμός των εμβολίων που θα έχει στη διάθεσή της η χώρα.



Πίνακας 2

Εποχική γρίπη

Το εποχιακό εμβόλιο της γρίπης θα πρέπει να γίνεται στις εξής ομάδες:

  • Δεδομένου ότι το νέο εμβόλιο θα γίνεται στις ηλικίες 5-18 ετών, κρίθηκε σκόπιμο το εμβόλιο κατά της εποχικής γρίπης να επεκταθεί για φέτος και στα υγιή παιδιά 6 μηνών – 5 ετών, ώστε να μην νοσήσουν αυτά τα παιδιά ταυτόχρονα και με τις δύο ιώσεις. Η πρακτική αυτή εφαρμόζεται στην Αμερική, στην Αγγλία και σε άλλες χώρες

  • Εάν χορηγηθούν και τα δύο εμβόλια (της εποχικής γρίπης και της νέας γρίπης), αυτό πρέπει να γίνει ή ταυτόχρονα σε διαφορετικό σημείο, ή αλλιώς με μεσοδιάστημα τεσσάρων (4) εβδομάδων.

  • Αναφορικά με τον αντιφυματικό εμβολιασμό, συνιστάται το εμβόλιο BCG να απέχει από το εμβόλιο της εποχικής και της νέας γρίπης τουλάχιστον έξι (6) εβδομάδες.


Πίνακας 3

Εμβόλιο κατά του πνευμιονιοκόκκου

Τέλος έχει διαπιστωθεί ότι οι πνευμονίες που εμφανίστηκαν σε αρρώστους κατά την πανδημία του 1918 οφείλονταν 50-55% στον πνευμονιόκοκκο, γι’ αυτό θα πρέπει να γίνεται και αυτό το εμβόλιο.

Ο εμβολιασμός των ευπαθών ομάδων του πληθυσμού κατά του πνευμονιοκόκκου μπορεί να ελαττώσει σημαντικά τη συχνότητα της πνευμονιοκοκκικής πνευμονίας ως επιπλοκής της γρίπης.

Άτομα που πρέπει να εμβολιάζονται για το πνευμονιόκοκκο:

  • Υγιή παιδιά <5 ετών (με το συζευγμένο, πολυσακχαριδικό εμβόλιο, όπως συνιστάται από το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών για όλα τα υγιή παιδιά μέχρι 5 ετών). Παιδιά 3-5 ετών τα οποία ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου κρίνεται σκόπιμο όπως χορηγηθεί επιπλέον μια δόση του πολυσακχαριδικού πνευμονιοκοκκικού εμβολίου.

  • Άτομα 5-60 ετών με το μη συζευγμένο, πολυσακχαριδικό 23 δύναμο εμβόλιο κατά του στρεπτόκοκκου της πνευμονίας, που παρουσιάζουν έναν ή περισσότερους από τους παρακάτω επιβαρυντικούς παράγοντες ή χρόνια νοσήματα:

    • Συγγενείς αντισωματικές ανεπάρκειες (κυρίως έλλειψη της IgG2)

    • Μόλυνση από τον ιό HIV

    • Κληρονομική ή επίκτητη ανοσοκαταστολή εξαιτίας νοσήματος ή θεραπείας ή άλλης (εκτός του HIV) ιογενούς λοίμωξης

    • Μειονεκτική σπληνική λειτουργία ή ασπληνία π.χ. δρεπανοκυτταρική νόσο, υπερσπληνισμό, χειρουργική αφαίρεση του σπλήνα

    • Νεφρωσικό σύνδρομο ή χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

    • Σακχαρώδη διαβήτη

    • Χρόνια συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια

    • Χρόνιες πνευμονοπάθειες

    • Διαφυγή εγκεφαλονωτιαίου υγρού από συγγενείς ή επίκτητες αιτίες

  • Άτομα άνω των 60 ετών (με το μη συζευγμένο, πολυσακχαριδικό 23δύναμο εμβόλιο κατά του στρεπτόκοκκου της πνευμονίας)